İçeriğe geç

Deniz balıkları

Trakonya

Trachinus draco

Türü tanı, bölgeni seç, meranı keşfet.

Diğer adlar: Çarpan balığı

Trakonya
no rights reserved · kaynak
Yaşam alanı
Kumlu dip
Yöntem
Dip · LRF
Familya
Trachinidae

Bölgeni seç

Bilgiler seçtiğin bölgeye göre değişir.

Trakonya nerede tutulur?

Bölgeleri keşfet veya doğrudan haritaya geç.

Karadeniz meraları

156
Karadeniz
Harita önizlemesi

Kıyıyı haritada keşfet

Haritayı aç

Mera kaydı, av garantisi değildir.

Karadeniz

Sezon ve uygun koşullar

Bu bölgede yıl boyu kayıtlı; belirgin bir av dönemi görünmüyor.

Sezon bilgisi av garantisi değildir.

Ekim ayında en iyi meralar

Aylara göre

Türkiye’deki meraların aylık ortalama puanı (0–100).

  1. 32 Oca
  2. 32 Şub
  3. 32 Mar
  4. 61 Nis
  5. 61 May
  6. 52 Haz
  7. 47 Tem
  8. 39 Ağu
  9. 49 Eyl
  10. 63 Eki
  11. 59 Kas
  12. 61 Ara

Türkiye’de her ilden en iyi mera, bu ayın puanına göre.

  1. Kumla Halk Plajı Gemlik, Bursa 84/100 Çok iyi
  2. Aya Nikola Halk Plajı Adalar, İstanbul 84/100 Çok iyi
  3. Karşıyaka Sahil Parkı Başiskele, Kocaeli 84/100 Çok iyi
  4. Selimandıra Deresi Yalova Merkez, Yalova 84/100 Çok iyi
  5. Ayaz Beach Burhaniye, Balıkesir 80/100 Çok iyi

Mevsim, su sıcaklığı, yaşam alanı ve yerel kayıtlardan çıkan 0–100 puan; genel eğilim, garanti değil.

Verimli saatler

Günün hangi saatinde daha çok tutuyor, ay ay.

  • Gece aktif
  • Gece avı verimli

Gündüz kuma gömülü, gece serbest yüzüp avlanan zehirli trakonya; kıyıdan yazın gün batımı sonrası ve gece kum zeminde dip takımla.

Ekim ayında

  1. Şafak 65

    Gün doğumundan 1,5 sa önce → 1 sa sonra

  2. Öğle 40

    Öğleden 1 sa önce → 1 sa sonra

  3. Akşam En verimli 85

    Gün batımından 1 sa önce → 2 sa sonra

  4. Gece 85

    Gün batımından 0,5 sa sonra → gün doğumundan 2 sa önce

Eylül'e kadar sığda, sonra azalır.

Ay evresi

Gece avında ayın etkisi; skorlar evreleri karşılaştırmak için.

  1. Yeni ay 60
  2. İlk dördün 55
  3. Dolunay 50
  4. Son dördün 55

En iyi evre: Yeni ay

Gün batımı sonrası ilk saatler + yükselen su.

12 ay boyunca pencereler

Verimli saatler O Ş M N M H T A E E K A
Şafak 65 65 65 65 65 65 65 65 65 65 65 65
Öğle 40 40 40 40 40 40 40 40 40 40 40 40
Akşam 85 85 85 85 85 85 85 85 85 85 85 85
Gece 85 85 85 85 85 85 85 85 85 85 85 85

Pencereler gün doğumu ve batımına göre; saat, yere ve güne göre değişir. Verim o ay içinde göreli: 100, günün en iyi penceresi.

3 kaynak · güven orta

Saat pratiği: Karadeniz/Marmara/Ege/Akdeniz + Avrupa Atlantik

Yaşam alanı

Nerede ve nasıl bir suda yaşıyor: araştırmanın derlediği aralıklar.

Derinlik

1–150 m

en çok 1–30 m

Su sıcaklığı

-1,9–23,1 °C

ideali 10,3–20,3 °C

Tuzluluk

Tam tuzlu deniz suyu

15–39,3 ‰

Kıyı tipleri

  • Kumsal
  • Koy / körfez içi
  • Çakıllı kıyı
  • Liman içi
  • Liman ağzı

Kum-çamur (FishBase: çakıl da) dipte gömülü, yazın çok sığa gelir (Wikipedia). Çakıllı kıyı eklendi; sert dip kullanmadığı için karma kıyı çıkarıldı.

Zemin

Dibe bağlı yaşar

  • Kum
  • Kum ve çakıl
  • Çakıl

Bentik; çoğunlukla çamurlu veya kumlu, ayrıca çakıllı diplerde; gündüz ince kuma gömülüp pusu kurar.

Aralıklar FishBase, AquaMaps ve literatürden; kesin sınır değil, genel eğilim.

Güven: kıyı tipi orta, sıcaklık orta

Yem ve takım önerileri

Kayıtlı yemler ve av teknikleri.

Aylık yem

Kıyıdan tutulduğu kanıtlı yemler, ay ay ve suyun durumuna göre.

Ekim ayında

Doğal yemler

Sahte yemler

Takım ayrıntıları

Teknik
spin/shore jig (liman, kumsal; dipte sekerek), tai rubber (tekne/kano)
Renk, boy ve gramaj
Savage Gear 14 g metal jig (zebra pink); Fiiish Black Minnow 70; dipten yavaş çekim.

Suyun durumuna göre

Dip pusu avcısı — Dipte saklanıp önünden geçeni kapar. Hareket ve yan çizgi önemli; kokulu şerit de iyi.

Berrak Görüş: 8 m üstü
Önce doğal, sahte de olur İlk doğal yem: Sepietta · Çok uygun Bu suda genelde: Canlı küçük balık ya da karides veya ince fileto şerit; dibe yakın. İlk sahte yem: Tenya / inchiku · Uygun Bu suda genelde: Jighead + silikon (shad/yaratık); dibe değdirip zıplat. Renk: Doğal kahve, Kırmızı
Hafif bulanık Görüş: 4–8 m
Önce sahte, doğal da olur İlk doğal yem: Sepietta · Çok uygun Bu suda genelde: Taze fileto şerit, karides. İlk sahte yem: Metal jig · Çok uygun Bu suda genelde: Jighead + silikon, sahte karides ya da yaratık. Renk: Pembe
Orta bulanık Görüş: 2–4 m
Önce sahte, doğal da olur İlk doğal yem: Sardalya · Çok uygun Bu suda genelde: Kokulu şerit (kalamar/uskumru) ya da şerit ve silikon birlikte (yemli jighead). İlk sahte yem: Tenya / inchiku · Çok uygun Bu suda genelde: Kokulu silikon, yemli jighead; yavaş. Renk: Pembe
Bulanık Görüş: 1–2 m
Önce doğal, sahte de olur İlk doğal yem: Sardalya · Uygun Bu suda genelde: Kokulu şerit ya da fileto; dip takımı; küçük hareket. İlk sahte yem: Jighead + silikon balık · Çok uygun Bu suda genelde: Kokulu silikon; rattle. Renk: Koyu siluet, Pembe
Çok bulanık Görüş: 1 m altı
Doğal yem İlk doğal yem: Sardalya · Uygun Bu suda genelde: İri, kokulu parça; dip. İlk sahte yem: Jighead + silikon balık · Zayıf Renk: Koyu siluet
12 aylık yem takvimi
Ocak
Doğal yemler: Sepietta, Sülünez, Sardalya Sahte yemler: Metal jig, Jighead + silikon balık, Tenya / inchiku
Şubat
Doğal yemler: Sepietta, Sülünez, Sardalya Sahte yemler: Metal jig, Jighead + silikon balık, Tenya / inchiku
Mart
Doğal yemler: Sepietta, Sülünez, Sardalya Sahte yemler: Metal jig, Jighead + silikon balık, Tenya / inchiku
Nisan
Doğal yemler: Sepietta, Sülünez, Sardalya Sahte yemler: Metal jig, Jighead + silikon balık, Tenya / inchiku
Mayıs
Doğal yemler: Sepietta, Sülünez, Sardalya Sahte yemler: Metal jig, Jighead + silikon balık, Tenya / inchiku
Haziran
Doğal yemler: Sepietta, Sülünez, Sardalya Sahte yemler: Metal jig, Jighead + silikon balık, Tenya / inchiku
Temmuz
Doğal yemler: Sepietta, Sülünez, Sardalya Sahte yemler: Metal jig, Jighead + silikon balık, Tenya / inchiku
Ağustos
Doğal yemler: Sepietta, Sülünez, Sardalya Sahte yemler: Metal jig, Jighead + silikon balık, Tenya / inchiku
Eylül
Doğal yemler: Sepietta, Sülünez, Sardalya Sahte yemler: Metal jig, Jighead + silikon balık, Tenya / inchiku
Ekim
Doğal yemler: Sepietta, Sülünez, Sardalya Sahte yemler: Metal jig, Jighead + silikon balık, Tenya / inchiku
Kasım
Doğal yemler: Sepietta, Sülünez, Sardalya Sahte yemler: Metal jig, Jighead + silikon balık, Tenya / inchiku
Aralık
Doğal yemler: Sepietta, Sülünez, Sardalya Sahte yemler: Metal jig, Jighead + silikon balık, Tenya / inchiku

Genelde böyle; o günkü su ve hava değiştirebilir. Renk ince ayardır: önce yem tipi, boy ve aksiyon. Yem pratiği: Türkiye/Akdeniz. Güven: doğal orta, sahte yüksek. Renk ve sunum rehberi

Av tekniği

Bu bölgede · Karadeniz

Doğal yem:
karides, balık eti; bölgesel destek: hamsi / çaça
Sahte yem:
silikon, mikro jig
Teknik:
Dip Oltası

Av kuralları

Tebliğde bu tür için ayrı bir asgari boy ya da kapalı dönem kaydı bulunmuyor. Türkiye geneli hükümler geçerlidir.

Yola çıkmadan yerel alan ve yöntem kısıtlarını kontrol et.

Trakonya neden tehlikeli sayılıyor, dikenleri tam olarak nerede?

Trakonyada ilk konu av tekniği değil güvenlik. FishBase kaydı türü doğrudan zehirli (venomous) olarak işaretliyor; Türkçe bir acil tıp derlemesi, trakonyagiller içinde "ülkemizde en çok görülen balık sokmasına neden olan" üyenin trakonya olduğunu yazıyor ve halk arasındaki adını "Çarpan Balığı" diye veriyor; bu ad kayıtlarımızdaki yerel adlar arasında da geçiyor. Dikenlerin yeri belli. Hakemli bir derleme zehir aparatını iki bölgede tarif ediyor: her iki solungaç kapağında ve birinci sırt yüzgecinde zehirli diken. Aynı kaynak sırt dikenlerinin sayısını dörtten sekize kadar veriyor, yani sabit bir sayı yok — kural bölge: o iki bölgeye hiç dokunulmaz. FishBase de ön sırt yüzgecinin siyah olduğunu ve zehirli dikenler taşıdığını yazıyor. Yani risk yalnızca sırtta değil, başın iki yanında da var; balığı gövdesinden avuçlamak eli tam bu iki grubun arasına sokmak demek. Aynı derleme, 1962’de yapılan bir ölçümde en çok zehrin sırt dikenlerinde değil solungaç kapağı bezlerinde bulunduğunun kaydedildiğini de aktarıyor. Balık kimseye saldırmıyor: derlemeye göre zehir aparatında kas bulunmadığı için salgı iradeyle kontrol edilemiyor, dikene basınç uygulanınca üzerindeki kılıf yırtılıyor ve zehir yaraya sızıyor. FishBase türün kumlu, çamurlu ya da çakıllı diplerde durduğunu, çoğu zaman yalnızca gözleri ve birinci sırt yüzgecinin ucu dışarıda kalacak şekilde gömüldüğünü yazıyor. Zehirli kısım, balık görünmezken bile yukarı dönük bekliyor.

Oltaya trakonya geldiğinde nasıl davranılır, yasal tarafta ne var?

İlk kural elle temas etmemek. Hakemli derleme, insanlarda görülen zehirlenmelerin çoğunun uzuvlarda olduğunu ve en sık balıkçıların balığı elleçlemesi sırasında ya da sığ suda üstüne basılmasıyla oluştuğunu yazıyor; bir Akdeniz kaynağı da balıkçıların balığı kancadan çıkarırken ellerini batırabildiğini aktarıyor. Kancayı parmakla değil kanca çıkarıcı ya da uzun saplı pense ile sök, balığı misinadan taşı, elinle sabitlemeye çalışma; birinci sırt yüzgecine ve solungaç kapaklarına hiç dokunma. Eldiven güvence sayılmaz: okuduğumuz acil tıp kaynağı dikenin deri botu geçecek kadar güçlü olduğunu yazıyor. Kanca zor çıkıyorsa zorlamak yerine misinayı kes. Balığı tekne zeminine, iskeleye ya da kumun üzerine bırakma; gözden kaybolduğu anda çıplak ayak için görünmeyen bir tehlikeye dönüşür. Yasal tarafta: kayıtlarımızda bu tür için ayrı bir asgari boy ya da kapalı dönem kaydı yok, sayfadaki cümle de bu yokluk üzerine basılıyor. Bu bizim kaydımız, tebliğ hükmü değil. Nitekim 2024/21 sayılı amatör tebliğin resmî metninde trakonya hiç anılmıyor. Genel hükümlerden biri türün sahasını ilgilendiriyor: MADDE 16’nın beşinci fıkrası, 1 Nisan - 15 Kasım arasında, sahilden itibaren uzaklığı 200 metreyi geçmeyen ve şamandıralarla çevrilmiş yüzme alanları içinde su ürünleri avcılığını yasaklıyor. Bağlayıcı olan yürürlükteki resmî yayının kendisidir.

Diken battıysa ne yapılır? (genel bilgi)

Aşağıdakiler genel bilgidir; teşhis, tedavi ya da ilk yardım talimatı değildir. Diken battıysa bu sayfa bir uygulama tarifi vermiyor; vakit kaybetmeden en yakın sağlık kuruluşuna başvur; okuduğumuz acil tıp kaynağı da sokma sonrası bir an önce tıbbi yardım alınmasını yazıyor. Aynı kaynak, yaranın dışında vücut genelinde ateş, titreme, nöbet, baygınlık, bulantı, düşük tansiyon, ritim bozukluğu, baş ağrısı, terleme ve nefes darlığı gibi belirtiler görülebildiğini sayıyor. Türkçe bir acil tıp derlemesi de tablonun anafilaksiye gidebileceğini ve tetanoz profilaksisinin önerildiğini belirtiyor. Böyle bir tablo varsa 112’yi ara. Prognozun iki yarısı birlikte okunmalı. Türkçe derleme tabloyu ciddi ağrı ile karakterize sayıyor; ağrının sıklıkla 24 saatte sonlandığını, buna karşılık yaradaki iltihabın 14 güne kadar uzayabildiğini yazıyor. Norveç Zehir Danışma Merkezi ise lokal belirtilerin günler ya da haftalar sürebildiğini, komplikasyon ve uzun dönem etkilerin görülebildiğini kaydediyor; yarada kalan diken parçası, enfeksiyon belirtisi, belirgin şişlik, tekrarlayan şikâyet ya da genel halsizlik durumunda hekime başvurulmasını sayıyor. İlk kaynak da batmanın derinliği nedeniyle enfeksiyonun sık olduğunu ekliyor. Ağrın geçmiyor ya da şiddetliyse bekleme.

Sıcak su ve halk arasındaki yöntemler neden bu sayfada yok?

Halk arasında dolaşan uygulamalar için okuduğumuz kaynaklar olumsuz konuşuyor. Türkçe acil tıp derlemesi sirke, incir suyu, haşlanmış kaktüs, ısıtılmış taş ve sıcak idrar gibi yöntemlerin literatürde yer aldığını, ancak çok düşük kanıta sahip olduğunu yazıyor; İngilizce bir acil tıp kaynağı da sıcak suya eklenen sirke, idrar veya amonyağın yarar göstermediğini belirtiyor. Bu sayfa bunların hiçbirini önermiyor. Sayfa sıcaklık, süre ya da uygulama tarifi de vermiyor. Hakemli bir olgu sunumu ısı uygulamasının eğitimsiz ya da gözetimsiz kişilerde yanık riski taşıdığını yazıyor ve literatürdeki örnekleri sayıyor: ilk yardım olarak uygulanan daldırma sonrası 54 yaşındaki bir hastada ikinci derece yanık ve parmakta kısmi ampütasyon; evde gözetimsiz uygulamayı sürdüren dokuz hastada yüzeyselden derin dermal yanığa uzanan yanıklar. Yanık, ilk yardım olarak yapılan uygulamada da bildirildiği için burada hiçbir ölçü yazılmıyor; ısı uygulanıp uygulanmayacağına başvurduğun sağlık kuruluşu karar verir.

Trakonyanın eti yenir mi, ne kadar büyür?

Zehir ette değil dikenlerde; etin kendisi için zehir bildiren bir kayıt bulamadık. FishBase türü ticari önemi az (minor commercial) bir balık olarak sınıflandırıyor, etinin taze ve donmuş kullanıldığını, tavada, ızgarada, haşlanarak ve fırında pişirilebildiğini yazıyor. Bir Akdeniz kaynağı eti "mükemmel" diye niteliyor ve Marsilya’nın bouillabaisse çorbasında kullanıldığını aktarıyor; aynı kaynak mutfakta dikkat gerektiğini, balık ölü olsa da dikenlerinin tehlikeli olduğunu söylüyor. İsrail Akdeniz kıyısında yapılan bir çalışma, balığın tüketim için temizlenmesini deniz canlılarına bağlı yaralanma kaynakları arasında sayıyor. Burada temizleme tarifi bulamayacaksın: doğrulanmış bir işlem bilgisi olmadan "şuradan kesin" demek güvenlik talimatı uydurmak olur. Ölçülerde FishBase azami boyu 53 santimetre toplam boy (TL), sık görülen boyu 25 santimetre standart boy (SL) veriyor. Standart boy kuyruk yüzgecini içermediği için bu iki sayı tek bir aralık gibi okunamaz. Derinlik 1-150 metre, çoğunlukla 1-30 metre. Üreme kaydı "Haziran ve Ağustos" — iki ay ayrı yazılmış, kesintisiz bir dönem verilmemiş.

Tür künyesi

Trakonya
Bilimsel ad
Trachinus draco
Familya
Trachinidae
Takım
Perciformes
Su tipi
Deniz
Denizler
Marmara Denizi, Karadeniz, Ege Denizi, Akdeniz
Diğer adlar
Trakonya, Çarpan balığı

Sıkça sorulanlar

Trakonya hangi denizlerde bulunur?

Trakonya kayıtlarımızda şu denizlerde geçiyor: Karadeniz, Marmara Denizi, Ege Denizi, Akdeniz, Kuzey Ege ve Trakya — Yunanistan, Orta ve Güney Ege — Yunanistan, İyon Denizi — Yunanistan, Girit ve Libya Denizi — Yunanistan, Ligurya Denizi — İtalya, Tiren Denizi — İtalya, Adriyatik — İtalya, İyon Denizi — İtalya, Sicilya Boğazı — İtalya, Sardinya Denizi — İtalya, Atlantik Okyanusu — İspanya, Akdeniz — İspanya, Kantabria Denizi — İspanya, Balear Denizi — İspanya, Alboran Denizi — İspanya, Cádiz Körfezi — İspanya, Cebelitarık Boğazı — İspanya, Güneydoğu kıyısı — İngiltere, Güney kıyısı — İngiltere, Güneybatı kıyısı — İngiltere, Karadeniz — Bulgaristan, Karadeniz — Romanya, Kuzey Denizi — Hollanda, Kuzey Denizi — Belçika, Güney kıyısı — Norveç, Batı kıyısı — Norveç, Batı kıyısı — İsveç, Kuzey Denizi — Danimarka, Kattegat ve Skagerrak — Danimarka, Baltık Denizi — Danimarka.

Trakonya hangi aylarda verimli?

Deniz bazlı verimli dönemler: Sardinya Denizi — İtalya Mayıs–Eylül; Marmara Denizi yıl boyu; Karadeniz yıl boyu; Ege Denizi yıl boyu; Akdeniz yıl boyu; Kuzey Ege ve Trakya — Yunanistan Ekim–Nisan; Orta ve Güney Ege — Yunanistan Ekim–Nisan; İyon Denizi — Yunanistan Ekim–Nisan; Girit ve Libya Denizi — Yunanistan Eylül–Haziran; Ligurya Denizi — İtalya Mayıs–Eylül; Tiren Denizi — İtalya Mayıs–Eylül; Adriyatik — İtalya Mayıs–Eylül; Sicilya Boğazı — İtalya Mayıs–Eylül; İyon Denizi — İtalya Mayıs–Eylül; Akdeniz — İspanya Mayıs–Eylül; Alboran Denizi — İspanya Mayıs–Eylül; Cebelitarık Boğazı — İspanya Mayıs–Eylül; Cádiz Körfezi — İspanya Mayıs–Eylül; Kantabria Denizi — İspanya Nisan–Ağustos; Atlantik Okyanusu — İspanya Nisan–Ağustos; Balear Denizi — İspanya Mayıs–Eylül; Karadeniz — Bulgaristan Haziran–Ekim; Karadeniz — Romanya Haziran–Eylül; Güneydoğu kıyısı — İngiltere Haziran–Eylül; Güney kıyısı — İngiltere Haziran–Eylül; Güneybatı kıyısı — İngiltere Haziran–Eylül; Kuzey Denizi — Hollanda Haziran–Eylül; Kuzey Denizi — Belçika Haziran–Eylül; Güney kıyısı — Norveç Mayıs–Eylül; Batı kıyısı — Norveç Mayıs–Eylül; Batı kıyısı — İsveç Mayıs–Eylül; Kuzey Denizi — Danimarka Mayıs–Eylül; Kattegat ve Skagerrak — Danimarka Mayıs–Eylül; Baltık Denizi — Danimarka Temmuz–Eylül.

Trakonya hangi yemle tutulur?

Kayıtlı yem ve sahte yemler: karides, balık eti, hamsi, istavrit, silikon, mikro jig, çaça, sardalya, mamun, sülünez, kalamar.

Trakonya öldükten sonra da tehlikeli mi?

Evet, zehrin etkisi balığın canlı olmasına bağlı değil. Bir Akdeniz kaynağı, cansız balığın dikenlerinin mutfakta bile tehlike oluşturduğunu yazıyor; bir acil tıp sayfası da toksinin ölü hayvanda saatler boyunca etkin kalabildiğini bildiriyor. Uygulamada anlamı şu: kovadan buzluğa, buzluktan tezgâha kadar her aşamada aynı koruma gerekiyor.

Trakonyanın eti zehir taşır mı?

Kas dokusuna dair zehir bildiren bir kayda rastlamadık; kaynaklarda adı geçen zehir organları dikenler ve onlara eşlik eden bezler. FishBase balığı gıda olarak kullanılan bir tür şeklinde ele alıyor. Yani dikkat edilecek yer tabak değil, balığın elden geçirildiği aşama.

Trakonya ile karıştırılabilecek türler var mı?

Trakonyagiller ailesinde tek tür yok. GBIF veri tabanı Türkiye için Trachinus draco dışında Trachinus radiatus, Trachinus araneus ve Echiichthys vipera gözlemleri de listeliyor; bunlar bolluk ölçüsü değil, yalnızca kayıt varlığını gösteriyor. FishBase radiatus’u azami 50 santimetre toplam boyla veriyor, yani iri bir bireyi otomatik olarak draco saymak yanlış olur. Kaldı ki ayırt etmek pratikte bir şeyi değiştirmiyor: dikenli bölgelere dokunmama alışkanlığı hepsi için geçerli.

Sığ suda çıplak ayakla yürürken risk var mı?

Hakemli derlemeye göre sokmaların bir bölümü, balık sığ gelgit kuşağında dipte gizlenirken ayak altında kalmasından kaynaklanıyor; aynı kaynak Echiichthys vipera’nın ılık aylarda kıyıya çok yaklaştığını belirtiyor. İngilizce bir başvuru sayfası, kumlu çamurlu kıyı sularında yürürken ayakları sürüyerek ilerlemeyi tavsiye ediyor. Bu tedbir yalnızca trakonyaya karşı değil, dipte duran öteki türler bakımından da anlamlı sayılıyor.

Benzer türler

Meranı seç, koşulları kontrol et, sonra yola çık.

Meraları haritada aç

Pisca AI

Üyelere özel

Bu tür hakkında sor

Trakonya · Trachinus draco

Piscatorium verisiyle çalışır: mera puanları, mevsimsel türler ve takım tarifleri. Sorunu yaz, sohbet yan panelde açılsın.

Ne sorabilirsin?

Yanıtları kaynaklarıyla birlikte değerlendir.

Pisca AI’ya sor

Pro üyelik

PRO ÜYELİK