4 dk okuma
Hangi balıkların avı yasak? Boy ve dönem tablosu
Tamamen korunan 53 tür, sayısal boy limiti olan 52 tür. Kemane, Akdeniz mercanı, deniz alası ve diğerleri.
En çok sorulan hâliyle başlayalım: kemane balığı yasak mı? Evet. Kemane de uzun kemane de avlanması yasak balıklar listesinde; yakalansa bile alıkonulamıyor, suya geri bırakılıyor.
Yalnız değil. Amatör avcılığı düzenleyen tebliğde 53 tür tamamen korunuyor. Bunun yanında üç ayrı kural daha var: bazı türlerde yılın belli aylarında balık av yasağı uygulanıyor, çoğu türde asgari boy ve günlük miktar sınırı bulunuyor, bazı alanlarda ise tür ne olursa olsun avlanılamıyor. Bu yazı dördünü tek yerde özetliyor.
Avlanması yasak balıklar: tamamen korunan 53 tür
Bu türlerin kapalı dönemi “tüm yıl”; yani beklenecek bir sezon yok. Oltaya gelirse hemen ve zarar vermeden suya bırakılmaları gerekiyor. Liste dört grupta toplanıyor:
- Köpekbalıkları — sapan, camgöz, mahmuzlu camgöz, çekiç, mavi, kum, ipeksi, domuz, beyaz yüzgeçli, büyük beyaz ve balina köpekbalığı ile dikburun ve sivriburun harharyas dahil on yedi tür.
- Vatoz ve kelerler — kemane, uzun kemane, kazıkkuyruk, mantalar, keler, dikenli keler ve lekeli keler.
- Balıklar — orfoz, yılan balığı, mersin balıkları, mersin morinası, deniz alası, alakır alası, leopar sazanı, yağ balığı, yağlı balık, Batman bantlı çöpçü balığı ve denizatı.
- Diğer deniz canlıları — Akdeniz foku, yunuslar ve balinalar, deniz kaplumbağaları, pina, deniz kulağı, minare, mühreler, maya, kırmızı yıldız, Akdeniz mercanı, kırmızı ve siyah mercan, deniz dalları, beyaz çalı, ticari süngerler ve deniz çayırları.
Listenin büyük bölümü az tanınan türlerden oluşuyor. Türkiye sularındaki köpekbalıklarını ve neden korunduklarını ayrı bir yazıda anlattık.
Balık av yasağı: kapalı dönemi olan türler
Bu türler tutulabiliyor ama üreme dönemlerinde av yasağı var. Yasak tarihleri arasında yakalanan balık, boyu ne olursa olsun bırakılıyor.
| Tür | Av yasağı dönemi |
|---|---|
| Palamut | 1 Nisan – 14 Ağustos |
| Kalkan | 15 Nisan – 15 Haziran |
| Akya ve sarıkuyruk | 15 Nisan – 15 Mayıs |
| Lagos | 1 Haziran – 31 Ağustos |
| Lambuka | 1 Ocak – 14 Ağustos |
| Dil balığı | 1 Şubat – 14 Mart |
| Ahtapot | 15 Nisan – 31 Ekim |
| Kılıç balığı | 15 Şubat – 15 Mart ve 1 Ekim – 30 Kasım |
| Mavi yüzgeçli orkinos | 15 Ekim – 15 Haziran |
Boy ve miktar sınırı olan balıklar
Tutulabilir ama küçüğü bırakılır. Asgari boy, balığın burun ucundan kuyruk ucuna kadar ölçülüyor (kılıç ve orkinosta kuyruk çatalına kadar); miktar sınırı ise bir kişinin bir günde alıkoyabileceği en fazla avı gösteriyor.
| Tür | Asgari boy | Günlük sınır |
|---|---|---|
| İstavrit (karagöz istavrit) | 12 cm | 5 kg |
| Sarıkuyruk istavrit, mezgit | 13 cm | 5 kg |
| Barbunya, tekir | 12 cm | 5 kg |
| Lüfer, kolyoz, karagöz | 18 cm | 5 kg |
| Çipura, uskumru | 20 cm | 5 kg |
| Levrek, palamut | 25 cm | 5 kg |
| Has kefal | 30 cm | 5 kg |
| Sinarit | 35 cm | 5 kg |
| Akya | 40 cm | 1 adet |
| Kalkan | 45 cm | 1 adet |
| Minekop | 45 cm | 5 kg |
| Lagos | 50 cm | 1 adet |
| Kılıç balığı | 110 cm | 1 adet |
| Mavi yüzgeçli orkinos | 115 cm | 1 adet |
| Ahtapot | 750 gram | 1 adet |
Çizelgede adı geçmeyen deniz türleri için de günlük 5 kg sınırı geçerli. İç sularda ayrı bir çizelge uygulanıyor: yayında asgari boy 90, turnada 40 santimetre.
Alan yasakları: tür fark etmeyen yerler
Tebliğ ayrıca sınırları tek tek tanımlanmış 34 alanda avcılığı kısıtlıyor. Bunların bir kısmında her türlü av yasak, bir kısmında yalnızca kıyıdan olta ile avlanmaya izin var. Liman sahaları, askerî bölgeler ve özel güvenlik bölgeleri de bu kapsamda. Gideceğin noktada böyle bir kısıt olup olmadığını haritada o noktanın kartından kontrol edebilirsin.
Neden boy limiti var?
Rakamlar keyfi değil: türün ilk üremesini tamamladığı boya göre belirleniyor. Bir balık en az bir kez yumurta bıraktıktan sonra avlanabilirse popülasyon kendini yeniliyor. Limitin altındakini almak, o balığın hiç üremeden gitmesi demek. Kapalı dönemler de aynı mantıkla üreme aylarını koruyor.
Amatör balıkçının pratik kuralı
- Tanımadığın balığı alıkoyma. Yasak türlerin çoğu az bilinen türler; “ne olduğunu bilmiyordum” mazeret değil.
- Yanında mezura bulundur. Gözle 40 ile 45 cm ayırt edilmiyor.
- Bırakacaksan hızlı bırak. Islak elle tut, sudan uzun süre çıkarma.
- Günlük miktar sınırına dikkat et. Boy uygun olsa da miktar limiti ayrıca geçerli.
- Tarihi kontrol et. Aynı balık bir hafta serbest, sonraki hafta yasak olabilir.
Tür bazında güncel durum için tür sayfalarına bakabilirsin; her türün boy, miktar ve yasak bilgisi kendi sayfasında duruyor. Boy sınırının nasıl ölçüldüğünü yasal boy nedir yazısında açtık.
Bu yazı özet bilgidir. Bağlayıcı olan, Tarım ve Orman Bakanlığı’nın yürürlükteki amatör avcılık tebliğidir.