İçeriğe geç

6 dk okuma

Yasal boy nedir, neden önemlidir?

Su kenarında ölçüm tahtası üzerinde dikkatle ölçülen balık

Yasal boy, bir türün avlanabilmesi için ulaşması gereken en küçük boydur; tebliğdeki adıyla asgari avlanma boyu. Amacı basit: balığın en az bir kez ürediğinden emin olmak. Sınırın altındaki balık yakalanırsa denize iade edilir; halk arasında buna balık boy yasağı da deniyor.

Kural yalnızca ticari balıkçıyı değil, kıyıdan olta atan amatörü de bağlıyor. Sınırlar dört yıllık tebliğ dönemleriyle yenileniyor; yürürlükteki dönem 1 Eylül 2024’te başladı ve 31 Ağustos 2028’de bitiyor. Aşağıda en çok tutulan türlerin sınırları, ölçümün nasıl yapıldığı ve boyun yanında geçerli olan diğer kurallar var.

Hangi balıkta yasal boy kaç santimetre?

TürAsgari boyGünlük sınırKapalı dönem
Barbunya, tekir12 cm5 kg—
İstavrit (karagöz istavrit)12 cm5 kg—
Sarıkuyruk istavrit, mezgit13 cm5 kg—
Lüfer, kolyoz, karagöz18 cm5 kg—
Çipura, uskumru20 cm5 kg—
Sargos21 cm5 kg—
Levrek25 cm5 kg—
Palamut25 cm5 kg1 Nisan – 14 Ağustos
Has kefal30 cm5 kg—
Sinarit35 cm5 kg—
Akya40 cm1 adet15 Nisan – 15 Mayıs
Kalkan45 cm1 adet15 Nisan – 15 Haziran
Lagos50 cm1 adet1 Haziran – 31 Ağustos
Kılıç balığı110 cm1 adet15 Şubat – 15 Mart, 1 Ekim – 30 Kasım

Dayanak: 6/2 numaralı tebliğ, madde 15 – Çizelge 7. Tablo, tebliğin 16 Eylül 2026’da yayımlanan son değişikliğini (No: 2026/26) içeriyor: karagöz istavritin asgari boyu 13’ten 12 santimetreye indi, dil balığının yasak dönemi 1 Şubat – 14 Mart oldu. Çizelgede 38 tür ve tür grubu için sayısal sınır var; listenin tamamı ve kapalı dönemler hangi balıkların avı yasak yazısında.

Yasal boy nasıl ölçülür?

Ölçüm burnun ucundan kuyruğun ucuna kadar yapılır (total boy). Bazı türlerde, örneğin orkinos ve kılıç balığında, çatal boy kullanılır: burun ucundan kuyruk çatalının ortasına kadar. Ahtapotta ölçü boy değil ağırlıktır; 750 gramın altındaki ahtapot bırakılır. Hangi türde hangi ölçümün geçerli olduğu tebliğde yazar.

Pratikte en sağlam yol yanında bir mezura ya da üzerinde santim çizgisi olan bir kova taşımak. Gözle 23 ile 25 santimetreyi ayırmak mümkün değil; sınıra yakın balıkta şüphe varsa balık suya döner. Ölçerken balığı düz bir zemine yatırmak, ağzını kapalı tutmak ve kuyruğu doğal hâlinde bırakmak gerekiyor; kıvrılmış ya da gerilmiş bir balıkta birkaç santimetrelik sapma, sınırın hemen üstündeki bir balığı kâğıt üzerinde kurala uygun gösterebiliyor.

Asgari boy neden var?

Rakamlar keyfi değil, türün ilk üremesini tamamladığı boya göre belirleniyor. Bir balık en az bir kez yumurta bıraktıktan sonra avlanırsa stok kendini yeniliyor. Sınırın altındaki balığı almak, o balığın hiç üremeden gitmesi demek. Hızlı büyüyen istavritte sınır bu yüzden 12 santimetreyken, geç olgunlaşan kalkanda 45 santimetre.

Amatör balık avının toplam ava etkisi küçük görünebilir ama kıyıya en yakın, en kolay ulaşılan balıklar çoğunlukla genç bireyler. Bir iskelede her akşam onlarca kişinin küçük balığı kovaya atması, o kıyının birkaç yıl sonraki avını belirliyor. Boy sınırı bu yüzden başkasının değil, aynı kıyıya gelecek yıl dönecek balıkçının kuralı.

Boy adları karıştırılmasın: lüfer örneği

Bazı balıklar boyuna göre ayrı adlarla anılıyor. Lüfer bunun en bilinen örneği: defne yaprağı, çinekop, sarıkanat, lüfer ve kofana aynı türün küçükten büyüğe adları. Tebliğ bu adlara değil santimetreye bakıyor; sınır 18 santimetre olduğu için defne yaprağı ve çinekobun küçükleri suya dönmek zorunda. Palamut ile iri boyu torik için de durum aynı: ad değişse de tür ve kural tek.

En sık yapılan hata: türü karıştırmak

Birbirine benzeyen türlerin sınırları farklı olabiliyor. Karagözde asgari boy 18, sargosta 21 santimetre. Kefallerde durum daha da karışık: has kefalde sınır 30, diğer kefal türlerinde 20 santimetre. Barbunya ile tekir ise aynı sınıra, 12 santimetreye tabi. Emin olmadığın balıkta büyük olan sınırı esas almak en güvenli yol.

Çizelgede adı hiç geçmeyen türler de var: izmarit, zargana ve ispari gibi. Bunlarda sayısal bir boy sınırı bulunmuyor, ama günlük miktar sınırı yine geçerli.

Miktar sınırı ayrı bir kural

Boy sınırını geçmek, istediğin kadar alabileceğin anlamına gelmiyor. Çoğu türde bir kişinin günde alıkoyabileceği miktar 5 kilogramla sınırlı. Bazı türlerde ağırlık yerine adet sayılıyor: kalkan, akya, lagos, kılıç balığı ve ahtapotta günde 1 adet, eşkinada 3 adet. Çizelgede adı geçmeyen türlerde de 5 kilogram sınırı geçerli.

Miktar sınırı kişi başına ve gün başına hesaplanıyor; aynı gün iki ayrı yerde avlanmak sınırı ikiye katlamıyor. Kapalı dönem ise üçüncü bir kural: palamut 1 Nisan – 14 Ağustos, kalkan 15 Nisan – 15 Haziran arasında boyu ne olursa olsun alıkonulamıyor. Bir balığı kovaya koymadan önce üç soruya da “evet” demek gerekiyor: boyu tutuyor mu, günlük sınırı aşmıyor muyum, dönemi açık mı?

Boyu tutmayan balık nasıl bırakılır?

Küçük balığı yaşatmak için birkaç saniye yetiyor. Balığı ıslak elle tut, iğneyi zorlamadan çıkar ve sudan uzun süre ayırma. İğne derindeyse misinayı kısa kesip bırakmak, iğneyi sökmeye uğraşmaktan daha az zarar verir. Aynı kural kapalı dönemde gelen balık için de geçerli.

Küçük balığın sık geldiği yerde yöntemi değiştirmek de bir çözüm. İğneyi ve yemi büyütmek küçük balığın takılmasını azaltır; sürü küçükse yer değiştirmek, aynı noktada ısrar etmekten daha doğrudur. Boyu tutmayan balığı “nasılsa ölür” diye alıkoymak kuralı çiğnemek anlamına geliyor; denetimde idari para cezası uygulanabiliyor ve ava el konulabiliyor.

Kural kimi kapsar, dayanağı ne?

Türkiye’de su ürünleri avcılığının çerçevesini 1380 sayılı Su Ürünleri Kanunu çiziyor; ayrıntıları ise Tarım ve Orman Bakanlığı’nın dört yılda bir yayımladığı tebliğler belirliyor. Ticari avcılık ile amatör avcılık ayrı tebliğlerle düzenleniyor ve bu yazıdaki bütün sayılar amatör avcılığı düzenleyen 6/2 numaralı tebliğden geliyor. Yasal boy, avın hangi yöntemle yapıldığına bakmaksızın geçerli: kıyıdan olta atan, tekneden çapari sallayan ya da zıpkınla dalan herkes aynı santimetreye tabi.

Kıyıdan olta ile yapılan amatör avcılıkta Türk vatandaşlarından genel olarak belge istenmiyor; yabancı ziyaretçiler de denizde kıyıdan olta ile belgesiz avlanabiliyor. Sualtı tüfeğiyle avlananlar için ise 1 Ocak 2026’dan itibaren amatör balıkçı belgesi zorunlu. Belgenin olup olmaması boy, miktar ve dönem kurallarını değiştirmiyor; bu üç kural belgeli ya da belgesiz herkes için aynı.

Tamamen yasak türler

Bazı türlerin avlanması boydan bağımsız olarak tamamen yasak. Bunlar arasında deniz memelileri, deniz kaplumbağaları, köpekbalığı ve vatoz türleri ile koruma altındaki mercanlar var; toplam 53 tür. Kataloğumuzda bu türler ayrı işaretli ve yem bilgisi hiç gösterilmiyor.

Dayanak: 6/2 Tebliğ madde 6 — “Avlanması tamamen yasaklanan türlerin denizlerde ve iç sularda avlanması yasaktır.”

İç sularda ek kurallar

Göl, baraj ve akarsularda denizden farklı hükümler var. Örneğin canlı balığın yem olarak kullanılması yasak, livar veya yem kovasında canlı yemlik balık bulundurulamaz ve yemlik balık miktarı kişi başına 30 adedi geçemez.

Sınırlar ülkeye göre değişir

Aynı balığın yasal boyu her kıyıda aynı değil. Yunanistan’da Avrupa Birliği kuralı uygulanıyor: levrek ve çipurada sınır Türkiye ile aynı, ama istavritte 15, sargosta 23, uskumruda 18, barbunyada 11 santimetre. Yurt dışında avlanacaksan o ülkenin kuralına bakmak gerekiyor; tür sayfalarında kuralı bulunduğun bölgeye göre gösteriyoruz.

Sık sorulan sorular

Lüfer, levrek ve çipura kaç santimetreden tutulur?

Lüferde asgari boy 18, levrekte 25, çipurada 20 santimetre. Üçünde de günlük miktar sınırı 5 kilogram ve tür bazında bir kapalı dönem tanımlanmamış; alan ve yöntem yasakları ise ayrıca geçerli.

Balık tam sınır boyundaysa alınabilir mi?

Evet. Asgari boy, alıkonulabilecek en küçük boyu gösteriyor; sınırın altında kalan balık bırakılıyor, sınıra ulaşan balık alınabiliyor. Ölçüm hatası payı düşünüldüğünde sınırın hemen üstündeki balığı da bırakmak, hem balık hem balıkçı için daha güvenli bir tercih.

Küçük balık yem olarak kullanılabilir mi?

Hayır. Yasal boyun altındaki balık hangi amaçla olursa olsun alıkonulamıyor; canlı ya da ölü yem yapmak da bu yasağın içinde. Yem balığı gerekiyorsa çizelgede boy sınırı bulunmayan türlerden ya da sınırı geçmiş bireylerden seçilmesi gerekiyor.

Tekneden ya da zıpkınla avlanırken kural değişir mi?

Değişmez. Boy, miktar ve dönem kuralları türe bağlı; avın kıyıdan, tekneden ya da dalarak yapılması sonucu etkilemiyor. Değişen yalnızca bazı alanlarda hangi yöntemin serbest olduğu.

Bu sayfa tebliği özetlemez, aktarır. Yürürlükteki metin esastır ve dönemsel olarak değişir; avlanmadan önce güncel tebliğe bakılmalıdır.

Bunlar da ilgini çekebilir

Pro üyelik

PRO ÜYELİK