İçeriğe geç

5 dk okuma

Lüfer hangi denizde ne zaman başlar?

Lacivert sularda mevsimsel göç hâlindeki lüfer sürüsü

Lüfer (Pomatomus saltatrix) kataloğumuzda Karadeniz, Marmara, Ege ve Akdeniz’in dördünde de yılın on iki ayında kayıtlı. Yani denizden denize değişen bir açılış tarihi yok; “lüfer başladı” sözünün arkasında takvim değil, göçmen sürülerin kıyıya yaklaşması var. Bu yazıda dört denizdeki kayıtları, göçün genel düzenini, boy adlarını ve kuralları bulacaksın.

Kısa cevap: dört denizde yıl boyu kayıtlı

Sık duyulan sıralama şöyledir: sezon önce güneyde açılır, kuzeye doğru gecikir. Kayıtlarımız bu sıralamayı desteklemiyor. Dört denizin hepsinde her ay verimli işaretli bir türde deniz deniz başlangıç ayı vermek veriye dayanmaz. Değişen şey lüferin varlığı değil; boyu, sürünün büyüklüğü ve kıyıya ne kadar yaklaştığı.

Kataloğumuzda lüferin kıyıdan avlanabilirliği “yüksek”, yaşam alanı akıntılı kıyı ve açık su olarak işaretli. Pelajik bir avcı olduğu için yem balığı nereye giderse oraya gider: bir hafta boyunca her akşam bir mendirekte vuran balık, ertesi hafta birkaç kilometre ötede olabilir.

Dört denizde lüfer: kayıtlı saha ve destek yemi

DenizLüferin kayıtlı olduğu sahaDenizdeki toplam sahaBölgesel destek yemi
Marmara294398hamsi, istavrit, karides
Ege295377sardalya, mamun, sülünez
Karadeniz222392hamsi, çaça
Akdeniz221295sardalya, kalamar, karides

Saha sayısı bolluk değil yaygınlık ölçüsü: lüferin o sahada kayıtlı olduğunu söyler, her gün tutulduğunu değil. Ege, Marmara ve Akdeniz’de sahaların büyük çoğunluğunda kayıtlı; Karadeniz’de 392 sahanın 222’sinde, yani öteki üç denize göre daha düşük bir oranda.

Göç: lüfer neden “başlar” gibi görünür?

Lüferin sezonu takvimden çok göçle anlatılır. Balıkçılar arasında bilinen genel düzen şöyle: yazı Karadeniz’de beslenerek geçiren sürüler sonbaharda güneye döner, İstanbul Boğazı’ndan Marmara’ya, oradan Çanakkale Boğazı’yla Ege’ye iner. İlkbaharda yön tersine çevrilir ve sürüler yeniden kuzeye çıkar. Geçişin olduğu haftalarda boğazlarda ve çevresindeki kıyılarda av birden canlanır; “lüfer başladı” denen şey çoğu zaman budur.

Bu yüzden aynı ayda iki kıyı bambaşka geçebilir. Sürü Boğaz’dayken Karadeniz kıyısında av durgunlaşabilir; Marmara’ya yayıldığında Boğaz sakinleşir. Ege ve Akdeniz’de sürülerin hareketi daha dağınık, kıyıya yaklaşmayı çoğunlukla yem balığının yeri belirler. Zamanlama yıldan yıla da değişir: suyun ne zaman soğuduğu, rüzgârın hangi yönden estiği ve hamsi, istavrit gibi yem balıklarının nerede toplandığı sürünün yolunu etkiler.

Yukarıdaki düzen genel balıkçılık bilgisi; kesin tarihleri değil, sırayı anlatır. Sürünün o hafta nerede olduğunu en iyi kıyıdaki hareket gösterir: yüzeyde kaçışan yem balığı, kuşların toplandığı nokta ve iskelede birden artan kalabalık.

Çinekop, sarıkanat, kofana: aynı balık, farklı boy

Lüfer büyüdükçe farklı adlarla anılır. Küçükten büyüğe sıra şöyle: defne yaprağı, çinekop, sarıkanat, lüfer ve kofana. Kataloğumuzda çinekop, sarıkanat ve kofana lüferin yerel adları olarak kayıtlı; hiçbiri ayrı bir tür değil.

Boy adlarıyla mevsim de birbirine bağlanır. Yaz sonunda kıyıda çoğunlukla küçük boylar, çinekop ve sarıkanat görülür; sonbaharda lüfer boyu, kışa doğru ise iri kofanalar öne çıkar. Bu da genel bir eğilim, kesin bir takvim değil. Tebliğ adlara değil santimetreye bakar: sınır 18 cm, bu yüzden defne yaprağı ve çinekobun küçükleri suya döner.

Hangi illerde öne çıkıyor?

Lüferin kataloğumuzda en çok sahada kayıtlı olduğu altı il:

  • İstanbul — 178 saha. Boğaz, Marmara kıyısı ve Karadeniz kıyısı aynı ilde; göç yolunun tam ortası.
  • Antalya — 142 saha. Akdeniz kıyısının uzun kayalık ve kumsal şeridi.
  • Muğla — 124 saha. Ege ile Akdeniz’in buluştuğu girintili kıyı.
  • Çanakkale — 93 saha. Marmara ile Ege arasındaki boğaz geçişi.
  • İzmir — 75 saha. Körfezleri ve yarımadalarıyla Ege kıyısı.
  • Balıkesir — 56 saha. Marmara ve Ege kıyısı birlikte.

İstanbul’un başta olması şaşırtıcı değil: göçün geçtiği Boğaz ile iki denizin kıyısı aynı ildedir. Boğaz’daki akıntının lüfer avını nasıl belirlediğini Boğaz balıkçılığı yazısında anlattık.

Yem ve teknik

Dört denizde de doğal yemde istavrit, zargana ve sardalya; sahte yemde minnow, kaşık ve silikon kayıtlı. Teknik olarak spin, sırtı ve yemli takım kullanılıyor; dört denizin kaydında da öne çıkan seçim batan minnow ile spin. Tablodaki destek yemleri ise o denizde kolay bulunan ve lüferin peşinden gittiği yemleri gösteriyor.

Lüferin dişleri keskin ve ince misinayı kolayca keser. Bu yüzden takımın ucunda kalın bir şok lider ya da ince bir çelik tel kullanmak yaygın. Sahte yemde hızlı ve düzensiz toplama, kaçan yem balığını taklit ettiği için işe yarar. Balık çoğu zaman alacakaranlıkta ve gece, akıntının sıkıştığı burunlarda ve mendirek uçlarında daha hareketli; ışıklı iskelelerde akşam toplanan yem balığı onu da kıyıya çeker.

Kural: 18 cm ve günde 5 kg

Amatör avcılıkta lüferin asgari boyu 18 cm, günlük miktar sınırı kişi başı 5 kg. Tür için tanımlanmış bir kapalı dönem yok; alan ve yöntem yasakları ayrıca geçerli. Dayanak 6/2 numaralı tebliğin 7. çizelgesi. Buradaki bilgi bir özet; bağlayıcı olan resmî tebliğdir, avdan önce güncel yayına bakmak gerekir. Bütün türlerin sınırları avlanabilir balık boyları sayfasında.

Ölçüm burun ucundan kuyruk ucuna yapılır. Sınıra yakın balıkta şüphe varsa bırakmak hem kurala hem gelecek yılın avına uygun.

Sık sorulan sorular

Lüfer yazın tutulur mu?

Tutulur; kataloğumuzda yaz aylarında da dört denizde kayıtlı. Ama yazın kıyıya gelen sürülerde küçük boylar ağır basar. Gelen balığın önemli bir kısmı 18 santimetrenin altında kalabilir; bu durumda iğneyi ve sahteyi büyütmek, küçük balığın takılmasını azaltır.

Lüfer kışın biter mi?

Bitmez. Kayıtlarımızda kış ayları da verimli görünüyor; bu dönemde iri kofanalar ve derin suya yakın kıyılar öne çıkar. Soğuk suda balık daha ağır hareket eder, bu yüzden sahte yemi daha yavaş ve daha derinden toplamak işe yarar.

Gitmeden önce

Lüferi bulmak için takvim yerine üç şeye bak: yem balığının nerede olduğu, rüzgârın onu hangi kıyıya ittiği ve akıntının yönü. Haritada türe göre süzerek lüferin kayıtlı olduğu sahaları görebilir, bir sahaya dokunup son kaydedilen rüzgâr ve dalga değerine bakabilirsin. Tanıma, yaşam alanı ve takım için lüfer tür sayfasına, koşullar ve saatler için lüfer avı yazısına göz at.

Bunlar da ilgini çekebilir

Pro üyelik

PRO ÜYELİK